Ο οπτικοκινητικός συντονισμός είναι η ικανότητα του παιδιού να συντονίζει αυτό που βλέπει με αυτό που κάνουν τα χέρια ή το σώμα του.
Πρόκειται για δεξιότητα η οποία ενώνει το οπτικό σύστημα, το κινητικό σύστημα και τη λειτουργία του εγκεφάλου που τα συντονίζει. Αποτελεί θεμέλιο για τη μάθηση, τη γραφή, το παιχνίδι και τις καθημερινές δεξιότητες. Η έγκαιρη αξιολόγηση και παρέμβαση μπορούν να ενισχύσουν σημαντικά τις δεξιότητες αυτές βελτιώνοντας την αυτονομία και την σχολική ετοιμότητα του παιδιού.
ΟΠΤΙΚΟΚΙΝΗΤΙΚΟΣ ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΣ
Βλέπω – Επεξεργάζομαι- εκτελώ με ακρίβεια.
Ο οπτικοκινητικός συντονισμός επηρεάζει καθημερινές δραστηριότητες όπως:
Σχολικές δεξιότητες
• Γραφή (κατεύθυνση, μέγεθος, πίεση)
• Αντιγραφή σχημάτων, γραμμάτων, λέξεων
• Τοποθέτηση σε γραμμές και πλαίσια
• Κοπή με ψαλίδι
• Σχεδίαση και χρωμάτισμα εντός γραμμών
Κινητικές και αθλητικές δεξιότητες
• Πέταγμα και πιάσιμο μπάλας
• Στόχευση (ρίψη δαχτυλιδιών, παιχνίδια ρίψης)
• Ισορροπία και προσανατολισμός στον χώρο
Δραστηριότητες καθημερινής ζωής
• Κουμπώματα, φερμουάρ, δεσίματα
• Ταξινόμηση αντικειμένων
• Χτίσιμο με τουβλάκια και παζλ
• Κατασκευές και χειρισμός μικρών αντικειμένων
Η ανάπτυξη του είναι σταδιακή και συνδέεται με τις αισθητηριακές εμπειρίες του παιδιού:
1-2 ετών
Στοιχειώδης αντιστοίχηση σχήματος-οπής
2-3
• Παζλ 3-6 κομματιών
• Πέταγμα μπάλας σε κοντινό στόχο
3-4
• Αντιγραφή γραμμών, σταυρού, κύκλου
• Παζλ 6-12 κομμάτια
• Τοποθέτηση εντός γραμμών
• Χρήση ψαλιδιού
4-6
• Αντιγραφή πιο σύνθετων σχημάτων
• Ανάγνωση μοτίβων
• Προγραφή
• Πιο προχωρημένες αθλητικές δεξιότητες
Δυσκολίες που μπορεί να εμφανιστούν:
• Αδέξια ή ασυντόνιστη κίνηση χεριών
• Δυσκολία στην αντιγραφή σχημάτων/γραμμάτων
• Χρωμάτισμα εκτός πλαισίου
• Αστάθεια στη γραφή
• Δυσκολία με παζλ, κατασκευές, τουβλάκια
• Δυσκολία στη χρήση κόλλας και ψαλιδιού
• Μπερδεύει κατευθύνσεις πάνω/κάτω, δεξιά/αριστερά
• Δεν έχει καλό προσανατολισμό στο χαρτί
Οι αιτίες μπορεί να σχετίζονται με:
• Ανεπαρκή ωρίμανση του οπτικού συστήματος
• Δυσκολίες και στην λεπτή κίνηση
• Αισθητηριακή δυσλειτουργία (κυρίως στην ιδιοδεκτική και οπτική επεξεργασία)
• Αδύναμο κορμό και σταθερότητα ώμων
• Αναπτυξιακές διαταραχές
• Έλλειψη εμπειριών χειρισμού αντικειμένων
Παρεμβάσεις
Στην εργοθεραπεία χρησιμοποιούνται κατάλληλες δραστηριότητες που ενισχύουν τον συντονισμό ματιού χεριού όπως:
1. Λεπτή κινητικότητα και ενδυνάμωση χεριού
Πηλός,πλαστελίνη,τσιμπίδες
Πέρασμα χαντρών
Δαχτυλομπογιές
2. Προγραφικές ασκήσεις
Γραμμές, κύκλοι σταυροί
Αντιγραφή σχημάτων με αυξανόμενη δυσκολία
Ασκήσεις ακολουθίας μοτίβων
3. Οπτική αντίληψη
Πάζλ, ταξινομήσεις ,μωσαϊκά
Εύρεση διαφορών
Αντιγραφή σχεδίων με τουβλάκια
4. Οπτικοκινητική ολοκλήρωση
Στόχοι (μπάλες, κρίκοι, σακουλάκια)
Λαβύρινθοι, γραμμές , μονοπάτια
Επιτραπέζια που απαιτούν οπτικό σχεδιασμό
5. Σταθερότητα κορμού
Ασκήσεις ισορροπίας
Κούνια,τραμπολίνο,μπάλα Pilates
Παιχνίδια για ιδιοδεκτική ενίσχυση
Ποιες δραστηριότητες βοηθούν στο σπίτι:
• Ζωγραφική μέσα σε πλαίσια
• Κοπή σχημάτων και κόλλημα
• Παζλ και Lego
• Λαβύρινθοι και φύλλα με προγραφικές ασκήσεις
• Παιχνίδια στόχων
• Κατασκευές με χαρτόνια, καλαμάκια και χάντρες